Icon Arrow Icon Quote Icon Close Icon Enlarge Icon Calendar Icon Currency Icon Clock Icon Location Icon Shield Icon Chevron Icon Attachment Icon Download star icon-hat icon-tools

Substitutie naar sociaal domein bespaart op zorguitgaven

21 jul 2021

Meerdere onderzoeken tonen inmiddels aan hoe belangrijk substitutie van zorg naar sociaal domein is om zorg op korte en lange termijn te voorkomen. Het SEOR-onderzoek van Sociaal Werk werkt! liet het rendement van sociaal werk al zien. Uit onderzoek door SiRM dat VWS nu naar de Tweede Kamer heeft gestuurd blijkt deze substitutie ook nog een besparing van € 130 miljoen te kunnen betekenen. Het onderzoek horend bij het VWS-programma 'De juiste zorg op de juiste plek' maakt hiervoor weer gebruik van het SEOR-onderzoek. Sociaal werk heeft dus op veel fronten potentie als substituut voor zorg.

Man kijkt naar beeldscherm

Besparingspotentieel

Het rapport van SiRM brengt het besparingspotentieel van substitutie van zorg in beeld. Dat potentieel betreft ongeveer 15% voor substitutie van huisartsenzorg en intramurale zorg naar andere sectoren en voor ongeveer de helft naar digitale zorg. Het jaarlijkse netto effect, rekening houdend met de uitgaven aan de gesubstitueerde zorg, schat SiRM daarmee op ongeveer €2,7 miljard. In het ideale scenario kan deze besparing gerealiseerd worden binnen een periode van tien jaar. Hiervoor moeten alle randvoorwaarden om dit te realiseren gecreëerd worden. ‘Zeer belangrijk is dat er voldoende transitiemiddelen, capaciteit en organisatiekracht zijn, zowel aan de ontvangende als de substituerende kant’, aldus het rapport.

Substitutie naar sociaal domein

Het SiRM schat in dat wat betreft budgettaire impact voor de komende vier jaar (de begrotingssystematiek) circa €360 miljoen kan worden gesubstitueerd naar het sociaal domein. Daarvan wordt dan €230 miljoen overgeheveld naar het sociaal domein en dat leidt daarmee tot een besparing van € 130 miljoen. De potentie voor substitutie is ongeveer evenredig verdeeld over ggz, langdurig-pg, huisartsenzorg en ziekenhuiszorg. Het betreft zeer ruwe schattingen waarbij de kostenfactor niet altijd even duidelijk is. Maar ook bij een relatief hoge kostenfactor kan substitutie naar het sociaal domein nog steeds gewenst zijn vanwege de arbeidstekorten in de zorg. Een belangrijke voorwaarde om de substitutie daadwerkelijk te realiseren, is dat gemeenten voldoende financiële middelen moeten ontvangen voor het sociaal domein.

SEOR-onderzoek

De substitutie naar het sociaal domein volgt uit onderzoeken vanuit het perspectief van langdurige-pg zorg, onderzoeken vanuit perspectief van de ggz en een meta-analyse van business cases voor sociaal werk door het SEOR, uitgevoerd voor Sociaal Werk werkt . SEOR onderzocht 51 recente businesscases, met daarin tenminste één sociaalwerkorganisatie én beschikbare informatie over uitkomsten van de business case op het vlak van welzijn, gezondheid, financiën en/of arbeidsmarkt. De MKBA’s van veertien cases waarvoor een baten kosten verhouding is berekend in financiële termen, komen gemiddeld genomen op 1,6 hogere baten dan lasten. In alle MKBA’s vormen de besparingen op zorgkosten een hele belangrijke component van de baten. Sociaal werk heeft daarmee potentie als substituut voor zorg op korte en lange termijn. Het SEOR-rapport laat zien dat nog meer vormen van rendement belangrijk zijn.

“Op korte termijn via substitutie van zorggebruik, waardoor de druk op de arbeidsmarkt van zorgverleners kan verminderen. Op lange termijn via preventie van zorggebruik en het voorkomen van andere vormen van dure ondersteuning, denk bijvoorbeeld aan uitgaven in verband met criminaliteit, vroegtijdige schooluitval en non-participatie.”
Bron: SEOR-onderzoek

Ook SiRM benadrukt het belang: ‘Aangezien nog lang niet alle best practices zijn ingevoerd, is er waarschijnlijk met extra inzet nog extra substitutie te behalen’. SiRM gaat er daarnaast van uit dat de uitgaven aan welzijn nog met een kwart kunnen groeien. Door specifiek in te zetten op vermijden van zorggebruik, kan dan de ratio van baten ter hoogte van 2,0 maal de kosten gehaald worden, luidt hun conclusie. Bekijk hieronder het SiRM-rapport en de bijbehorende kamerbrief.

Sociaal Werk werkt! gaat door met het onderzoek naar business cases en met de analyse van rendement en arbeidsmarkteffect. Heeft jouw organisatie belangstelling om mee te doen, laat dat weten via sociaalwerkwerkt@fcb.nl.

Meer informatie

Johan Siegert

Adviseur arbeidsmarkt en onderzoek

Meer weten? Neem contact met ons op!

Johan Siegert foto

Meer weten? Neem contact met ons op!